Doğada Hayatta Kalmak – Yön Tayini


Dünya üzerinde bulunduğumuz yeri harita ve aletler kullanarak belirleyebiliriz. Bulunduğumuz noktadan diğer bir noktaya giderken, yürüdüğümüz yönü rota olarak adlandırırız. İki nokta arasında birçok engeller, tepeler, ormanlar, göller ve nehirler yer alabilir. Önemli olan bir yerden diğerine giderken, saydığımız bu engelleri aşarken rota dediğimiz yönümüzü kaybetmememizdir. Yapılan araştırmalarda bir kişi bilmediği bir arazide hareket ediyorsa bir müddet sonra yön duygusunu kaybettiği görülmektedir. Yürüyüş sırasında, yaşamlarında sağ ayağını kullanan insanların kuvvetli olan bu ayakları ile sola göre daha uzun adım attıkları görülmektedir. Bu nedenle düz bir doğru üzerinde yürüdüklerini zanneden kişilerin rotalarından sola doğru saptıkları ve zaman içinde sola doğru çok geniş bir yay çizdikleri görülmektedir. Sonuçta umdukları yere ulaşamadıkları gibi nerede olduklarını da bilememektedirler. Son yıllarda ülkemizde doğada etkinlik gösteren kişilerin sayısı artmıştır. Bu sayı artışı beraberinde kazaları ve kaybolma olaylarını getirmektedir. Yön saptama çok kesin ve net bir hadisedir. Doğada yürüyen bir kişi net olarak nerede olduğunu bilmeli veya kaybolduğunu kabul etmelidir.

 

1- ) Güneş ve Gölge Takibi ile Yön Tayini

Güneş sisteminin en temel ilişkisi güneşin doğu’dan yükselip, batı’dan kaybolmasıdır. ancak bunlar tam doğu ve tam batı yönlerine her zaman işaret etmez. bulunduğunuz yarım küre ve mevsime göre sapmalar gösterir.
Kuzey yarım kürede güneşin tam tepede olduğu anda – yani cisimlerin gölgelerinin neredeyse sıfılandığı an- güneş güney istikametine işaret eder, elbette güney yarımkürede ise kuzeyi göstermektedir aynı durumda.
Güneş kuzey yarımkürede saat yönünde, güney yarım kürede ise saatin ters yönünde hareket eder. bu bilgi ve bağlantılı olarak gölgelerin takip edilmesi ile yön ve zaman tayini yapılabilir. konuda ustalaşabilmek için şehir içerisinde veya arazide çalışmalar yapılması, konunun detaylarının iyice ezberlenmesi çok önemlidir.
Gölgelerin yardımı ile yön bulma konusunda iki temel yöntem vardır. Gölge takibi ve saat yöntemi.

Gölge takibi

Yaklaşık 1m uzunluğunda düz bir sopa/dal benzeri düzgün gölge oluştur
Bir cisim, toprağa saplanır. saplanan yerin çalı ve benzeri gölgenin şeklini bozacak cisimlerden arındırılması gerekir.
Gölgenin en uç noktası bir taş ile belirlenir. Bu gölge yönü her yarım kürede doğuya işaret eder. yaklaşık on beş dakika beklendikten sonra çubuğun oluşturduğu yeni gölgenin de ucu başka bir taşla belirlenir. Bu taş batı istikametine işaret eder. Birinci taş solunuzda ikinci taş sağınızda kalacak şekilde durduğunuzda yüzünüz kuzey istikametine bakar. Bu sayede yön tespiti yapılır.
bu metod hem kuzey hem güney yarım kürede aynı şekilde uygulanabilir.

 

2-) Saat Yöntemi

Bir analog saat ile yönünüzü belirleyebilirsiniz. bunun için öncelikle saatinizin bulunduğunuz bölgenin saat dilimine ayarlı olduğundan emin olmanız gerekir. bu da bize yabancı bölgelere giderksen saat ayarı yapmanın ne kadar faydalı olduğunu gösteriyor.
Kuzey yarımkürede bulunuyorsanız saatin akrebini -kısa olan kol- güneş istikametine tutup, bu istikamet ile saat oniki yönü arasından çıkartacağınız bir açı ortay size kuzey güney yönünü gösterecektir. hangi yönün kuzey olduğundan emin olamıyorsanız hatırlamanız gereken temel prensip güneşin doğudan batıya doğru hareket ettiği ve öğle vaktinde de güneyi gösterdiğidir. buradan hareketle, öğleden önce güneş doğu tarafını, öğleden sonra batı tarafını gösterir. buradan hareketle kuzey yönü net olarak tespit edilir.
Güney yarım kürede ise saatin oniki istikameti güneşe doğru çevrilir. akrebin gösterdiği saat ile oniki arasında kalan yayın açı ortayı kuzey güney istikametini verir. yine kuzeyin net istikameti için yukarıda bahsedilen güneşin doğu-batı hareketi izlenebilir.
Eğer sadece dijital bir saatiniz varsa da, bir kağıt parçası üzerine analog bir saat çizilir ve dijital saatten okunan zaman bu kağıttan saat üzerine akrep saati, yelkovan dakikayı gösterecek şekilde işlenir ve yukarıdaki işlemler tekrarlanarak yön tespiti yapılabilir.

 

Ay yardımı ile yön tayini

Ayın kendi ışığı olmadığından bizler sadece güneş ışınlarını yansıttığı zaman ayı görebiliriz. ayın dünya etrafında yirmi sekiz günlük turu esnasında pozisyonuna göre de yansıttığı ışık dolayısıyla şekli değişiklik gösterir.
Ayın görünmediği, yani tam dünyanın güneşe zıt tarafında olduğu zamandan sonra, yörünge hareketleri ile beraber, ayın sağ tarafından ilk dördün görünmeye başlar. daha sonra yarım ay, dolunay olur ve en sonunda sol tarafta ince bir kıymık halinde kalana kadar görünmeye devam eder ve sonra tekrar karanlığa gömülür. bu yirmi sekiz günlük süreçte ayın durumu ve konumu bize yön tayini konusunda yardımcı olur.
Eğer ay güneşin batışından önce görünür halde ise, ayın aydınlık tarafı batı istikametini gösterir. eğer ay gece yarısından sonra yükseldiyse, aydınlık taraf doğu istikametini gösterir.
Bu bilgi kaba bir doğu batı yön kestirmesi yapılmasına yardımcı olur.

 

3-)Yıldızlar Yardımı ile Yön Tayini

Öncelikle bilinmelidir ki bulunduğunuz yarım küreye göre farklı yıldızlar veya takım yıldızlar kullanılarak yön tayini yapılır.

Kuzey Yarım Kürede Yıldızlar ile Yön Tayini

Yıldızlar ile yön tayinin temeli, kutup yıldızı diye isimlendirdiğimiz ve daima kuzey yönünü gösteren yıldızın tespit edilmesi esasına dayalıdır.
Gökte kutup yıldızını konumlandırabilmek için bilinen takım yıldızlardan yardım alınır. bunların en bilinenleri büyük ayı ve andromeda takım yıldızlarıdır.
Özellikle açık havalarda daima görünen, şekli itibarıyle kolaylıkla farkedilebilen büyük ayı takım yıldızı kuzey yıldızının bulunmasında en büyük yardımcıdır.
Büyük ayı takım yıldızı hafif kırık sapı olan bir cezveyi andırır. toplam yedi yıldızdan oluşan bu şekilde dört yıldız cezvenin dört köşesini ve diğer üç yıldız da sapını oluşturur. sapın karşı köşesinde bulunan yıldızın, istikametinde kutup yıldızı vardır. elinizi göğe doğru kaldırıp ve parmaklarınızı baş parmağınız cezvenin ilgili köşesine gelecek şekilde koyarsanız, küçük parmağınızı kutup yıldızını işaret eder ve bu da kuzey yönünü buldunuz anlamına gelir.

Güney Yarım Kürede Yıldızlar ile Yön Tayini

Güney yarım kürede özellikle kutup bölgesine yaklaştıkça takım yıldızlarının görülebilirliği azaları. bu bölgelerde yön tespiti güney istikametinin tespiti ile gerçekleştirilir.

Bunun için öncelikle güney yarım küreden kolaylıkla görülen ve güneyin hacı ismi verilen takım yıldız tespit edilir.

 

4-)Özel işaretlerle yön tayini usulü:

a. Minare kapıları GÜNEY istikametindedir.
b. Müslüman mezar başları BATI istikametindedir.
c. Ağaçların yosunlu tarafı KUZEY istikametindedir.
d. Karıncalar yuva yaparken çıkardığı toprağı yuvanın KUZEY istikametine yığar
e. Kuzey yarım kürede Karlı dağların Güney kısımları, Güney yarım kürede ise Kuzey kısımları daha önce erir.

Doğada Hayatta Kalmak - Yön Tayini - Av Tüfekleri ve En Uygun Av Tüfeği Fiyatları